W skrócie
- Kodeks pracy nie zakazuje dzwonienia do pracownika po godzinach, ale odebranie telefonu i załatwienie sprawy to praca, która może oznaczać godziny nadliczbowe.
- Gotowość pod telefonem poza godzinami pracy to dyżur z art. 151⁵ KP; za dyżur w domu, podczas którego pracownik nie pracował, nic nie przysługuje, ale dyżur nie może naruszać 11 godzin odpoczynku dobowego.
- Pracownik na zwolnieniu lekarskim, który na polecenie pracodawcy załatwia sprawy służbowe, może stracić zasiłek chorobowy za cały okres zwolnienia.
- Połączenia klientów po godzinach centrala może skierować na zapowiedź, pocztę głosową albo do asystenta telefonicznego AI, który przyjmie sprawę i przekaże ją zespołowi rano.
Spis treści
Kodeks pracy nie zabrania pracodawcy dzwonić do pracownika po godzinach, ale też nie nakłada na pracownika obowiązku odbierania takich telefonów. Jeśli jednak pracownik odbierze i zajmie się sprawą klienta, będzie to praca, która może oznaczać godziny nadliczbowe. A jeśli ma stale być „pod telefonem” w czasie, gdy nie wykonuje pracy, pełni dyżur, do którego również mają zastosowanie określone reguły. W przypadku niewielkiej firmy odbieranie telefonów służbowych po godzinach pracy należy więc ustalić z góry: kto i za co odpowiada, a które połączenia przejmuje centrala albo asystent telefoniczny.
Najczęstsze sytuacje przepisy regulują następująco (stan prawny na 21 listopada 2026 roku):
| Sytuacja | Co mówią przepisy | Na co uważać |
|---|---|---|
| Pracownik odbiera po godzinach i załatwia sprawę | To praca ponad normę, czyli godziny nadliczbowe (art. 151 KP) | Dodatek 50% albo 100% wynagrodzenia i limit 150 godzin w roku |
| Pracodawca zobowiązuje do bycia pod telefonem | To dyżur (art. 151⁵ KP) | Za dyżur w domu bez pracy nic nie przysługuje, ale nie może skracać odpoczynku |
| Telefon do pracownika na urlopie | Odwołanie z urlopu tylko w nieprzewidzianych okolicznościach (art. 167 KP) | Pracodawca pokrywa koszty pracownika związane z odwołaniem |
| Telefon do pracownika na zwolnieniu lekarskim | Praca na zwolnieniu odbiera zasiłek za cały okres (art. 17 ustawy zasiłkowej) | Polecenie pracodawcy nie usprawiedliwia pracy na zwolnieniu |
Odbieranie telefonów po godzinach pracy a Kodeks pracy
Zgodnie z art. 128 § 1 Kodeksu pracy czasem pracy jest czas, w którym pracownik pozostaje w dyspozycji pracodawcy w zakładzie pracy albo w innym miejscu wyznaczonym do wykonywania pracy. Odbierając więc telefon po godzinach, sprawdzając zamówienie i oddzwaniając do klienta, pracownik pracuje. Jeśli robi to ponad obowiązujące go normy czasu pracy, są to godziny nadliczbowe. Mogą one wystąpić wyłącznie w razie akcji ratowniczej, usuwania awarii albo szczególnych potrzeb pracodawcy (art. 151 KP). Z powodu szczególnych potrzeb pracownik nie może przepracować w nadgodzinach więcej niż 150 godzin w roku kalendarzowym, chyba że układ zbiorowy, regulamin pracy albo umowa o pracę ustalają inny limit.
Pracownikowi przysługuje dodatek za nadgodziny (art. 151¹ KP) w wysokości 100% wynagrodzenia za pracę w nocy, w niedziele i święta, które są dla niego dniami wolnymi, oraz w dniu wolnym udzielonym za pracę w niedzielę albo święto, a w pozostałych przypadkach 50%. Nawet krótki kontakt wieczorem się liczy, choć w praktyce rzadko ktoś go zapisuje.
Dyżur pod telefonem
Gdy pracodawca wymaga, żeby pracownik był dostępny po godzinach na wypadek pilnej sprawy, przepisy nazywają to dyżurem. Zgodnie z art. 151⁵ § 1 KP pracodawca może zobowiązać pracownika, aby poza normalnymi godzinami pracy pozostawał w gotowości do wykonywania pracy w zakładzie albo w innym miejscu wskazanym przez pracodawcę. Czasu dyżuru nie wlicza się do czasu pracy, o ile pracownik w tym czasie nie pracował, jednak dyżur nie może naruszać jego prawa do odpoczynku. Jeśli dyżur odbywa się poza domem, pracownikowi przysługuje czas wolny w tym samym wymiarze, a gdy nie można go udzielić, wynagrodzenie. Za dyżur w domu nie przysługuje mu ani czas wolny, ani wynagrodzenie. Jednak jeśli w trakcie dyżuru zadzwoni klient i pracownik zajmie się jego sprawą, ten czas jest już czasem pracy.
To, jak często i jak długo można dyżurować, ogranicza prawo do odpoczynku. Zgodnie z art. 132 KP pracownikowi przysługuje co najmniej 11 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdej dobie, a zgodnie z art. 133 KP co najmniej 35 godzin nieprzerwanego odpoczynku w każdym tygodniu. Telefon o 23.00 do pracownika, który ma rozpocząć pracę o 7.00, przerywa jego odpoczynek dobowy, co ma znaczenie przy kontroli Państwowej Inspekcji Pracy.
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdził w sprawie Matzak, że dyżur w domu, podczas którego pracownik musi w ciągu 8 minut stawić się w pracy, jest czasem pracy, gdyż bardzo ogranicza możliwość zajmowania się innymi rzeczami (komunikat TSUE z 21 lutego 2018 roku). W wyrokach z 9 marca 2021 roku Trybunał doprecyzował, że gotowość poza miejscem pracy jest w całości czasem pracy tylko wtedy, gdy nałożone na pracownika ograniczenia bardzo znacząco wpływają na sposób, w jaki może spędzać czas wolny (komunikat TSUE). Należy więc rozważyć, jak bardzo dyżur ogranicza pracownika: inaczej wygląda obowiązek odebrania telefonu, a inaczej obowiązek przyjazdu na miejsce w kilkanaście minut.
Telefon służbowy na urlopie i na zwolnieniu lekarskim
Urlop wypoczynkowy służy odpoczynkowi, a przepisy nie każą pracownikowi odbierać na nim telefonów. Jedynie w okolicznościach nieprzewidzianych w chwili rozpoczęcia urlopu, o których mowa w art. 167 KP, pracownik może zostać odwołany z urlopu, przy czym pracodawca jest zobowiązany pokryć koszty, które pracownik poniósł w związku z odwołaniem.
W przypadku pracownika na zwolnieniu lekarskim należy zachować szczególną ostrożność. Od 13 kwietnia 2026 roku art. 17 ustawy zasiłkowej definiuje pracę zarobkową na zwolnieniu jako każdą czynność o charakterze zarobkowym, z wyłączeniem czynności incydentalnych, których wymagają istotne okoliczności, przy czym istotną okolicznością nie może być polecenie pracodawcy. Oznacza to, że pracownik wykonujący pracę zarobkową w okresie zwolnienia traci zasiłek chorobowy za cały ten okres. Prośba o „szybkie załatwienie jednej sprawy przez telefon” może więc kosztować pracownika zasiłek, a firmie przysporzyć kłopotu. Zmiany przedstawił ZUS.
Czy w Polsce jest prawo do bycia offline
Na 21 listopada 2026 roku polskie przepisy nie zawierają osobnej regulacji, która przyznawałaby pracownikowi prawo do bycia offline. Przy pracy zdalnej Kodeks pracy wymaga jedynie, żeby porozumienie albo regulamin określały zasady porozumiewania się pracodawcy i pracownika (art. 67²⁰ KP). Parlament Europejski zaapelował do Komisji Europejskiej o przygotowanie dyrektywy o prawie do bycia offline w rezolucji z 21 stycznia 2021 roku, a w lipcu 2025 roku Komisja rozpoczęła drugi etap konsultacji z partnerami społecznymi w sprawie prawa do odłączenia się i telepracy. Projekt dyrektywy nie został jeszcze przygotowany.
Jak firma może obsłużyć telefony klientów po godzinach
Telefony od klientów nie kończą się z końcem pracy. W małych firmach wieczorem i w weekendy często odbiera je właściciel albo jeden z pracowników na prywatnej komórce. Lepiej ustalić, co dzieje się z połączeniem po godzinach. W centrali telefonicznej robi się to regułami czasowymi: w godzinach pracy połączenie trafia do zespołu, a po godzinach i w święta do innego miejsca.

Trasa połączeń przychodzących w centrali Yeastar P-Series, ilustracja z dokumentacji producenta z przykładowymi danymi.
- 1W godzinach pracy połączenie trafia do menu IVR.
- 2Po godzinach do poczty głosowej wybranego pracownika.
- 3W święta do osobnego menu z zapowiedzią.
Po godzinach i w dni wolne połączenie może być kierowane do:
- komunikatu informującego o godzinach otwarcia i o tym, kiedy firma oddzwoni;
- poczty głosowej, z której ktoś odsłuchuje wiadomości rano;
- pracownika dyżurującego, ale tylko przy sprawach pilnych i z zachowaniem zasad dyżuru z Kodeksu pracy;
- asystenta telefonicznego AI, który rozmawia z klientem, ustala sprawę i zostawia zespołowi podsumowanie.
Komunikat i poczta głosowa nie generują żadnych kosztów, choć część klientów się rozłącza i nie zostawia wiadomości. Dyżur będzie uzasadniony tam, gdzie zdarzają się awarie wymagające reakcji tej samej nocy, na przykład w serwisie urządzeń, ale wymaga pilnowania odpoczynku i rozliczeń. Asystent AI przyjmuje wszystkie połączenia i potrafi odpowiedzieć na proste pytania, na przykład o godziny otwarcia albo status zamówienia, a sprawy wymagające dalszej obsługi przekazuje zespołowi na następny dzień. Pilne zgłoszenia może przełączyć do pracownika dyżurującego, jeśli firma go wyznaczyła.

Historia połączeń w systemie call center Telbit24, na danych demonstracyjnych.
- 1Klient zadzwonił wieczorem i poprosił o konsultanta, a asystent AI zebrał temat sprawy i zostawił ją do obsługi zespołowi.
Następnego dnia pracownik widzi listę spraw z podsumowaniami i oddzwania do tych klientów, którzy tego potrzebują. Więcej o przebiegu takiej rozmowy piszemy w artykule jak działa asystent telefoniczny AI, a różnice względem poczty głosowej w tekście o sekretarce AI. Asystent powinien na początku rozmowy poinformować, że jest systemem AI, o czym piszemy w artykule czy trzeba informować, że rozmawia się z AI.
Telefony po godzinach w Telbit24
W Telbit24 konfigurujemy w centrali telefonicznej godziny pracy, dni świąteczne i kierowanie połączeń po godzinach, a do numeru, który firma już ma, podłączamy asystenta telefonicznego AI. Asystent może odbierać tylko po godzinach albo także wtedy, gdy w ciągu dnia wszystkie linie są zajęte. Jako operator telekomunikacyjny działający od 1994 roku możemy przy okazji dostarczyć centralę w chmurze albo infolinię. Jeśli chcą Państwo porozmawiać o tym, jak uporządkować telefony po godzinach w Państwa firmie, zapraszamy do kontaktu.