W skrócie
- Po atakach na sterowniki chłodnicze Główny Inspektor Sanitarny zalecił, żeby nie polegać wyłącznie na wskazaniach sterownika i systemu monitoringu, bo atakujący może je zmienić.
- Temperaturę powinien mierzyć także czujnik niezależny od sterownika, a alarm trafiać do konkretnej osoby o każdej porze.
- Osobny alarm o zmianie ustawień sterownika i kopia jego konfiguracji pozwalają szybko zauważyć ingerencję i przywrócić właściwe nastawy.
- Te same zasady dotyczą serwerowni, rejestratorów kamer i central telefonicznych.
Spis treści
Monitoring temperatury w chłodni powinien działać niezależnie od sterownika, który tą chłodnią steruje. Osobny czujnik z rejestratorem mierzy temperaturę, alarm o jej przekroczeniu trafia do konkretnej osoby także w nocy i w święta, a zmiana ustawień sterownika jest zauważana i porównywana z zapisaną kopią konfiguracji. Po atakach na sterowniki chłodnicze w Europie i w Polsce Główny Inspektor Sanitarny zalecił firmom, żeby nie polegały wyłącznie na automatycznych wskazaniach urządzeń, bo atakujący może zmienić zarówno nastawy, jak i to, co pokazuje system (stan na 12.11.2026).
W praktyce na monitoring chłodni składa się kilka elementów:
| Element | Po co jest | O czym pamiętać |
|---|---|---|
| Czujnik niezależny od sterownika | Pomiar, którego nie zmieni ktoś, kto przejął sterownik | Własny rejestrator albo system, w osobnej sieci, bez panelu dostępnego z Internetu |
| Alarm o temperaturze | Reakcja, zanim towar się zepsuje | Progi i opóźnienie dobrane do urządzenia, powiadomienie do konkretnych osób |
| Alarm o zmianie ustawień | Wykrycie ingerencji, zanim temperatura wzrośnie | Sterownik albo system nadzoru musi zapisywać zmiany nastaw i rozmrażania |
| Kopia konfiguracji | Szybki powrót do właściwych nastaw po awarii albo ataku | Kopia zapisana poza sterownikiem i odświeżana po każdej zmianie serwisowej |
| Dyżur i procedura | Ktoś odbiera alarm i wie, co robić | Lista osób na noc, weekend i święta, próbny alarm co jakiś czas |
O samych atakach na chłodnie pisaliśmy w artykule o ataku na lodówki w sklepach, o zabezpieczeniu sterownika w tekście o tym, jak zabezpieczyć sterownik chłodniczy, a o oddzieleniu urządzeń od reszty sieci w artykule o segmentacji sieci. Tutaj opisujemy, jak zauważyć, że z chłodnią dzieje się coś złego, i kto ma na to zareagować.
Dlaczego pomiar w samym sterowniku nie wystarcza
Sterownik chłodniczy zwykle sam mierzy temperaturę, sam włącza alarm i sam wysyła powiadomienie, a jego panel pokazuje wykres temperatury z ostatnich dni. Dopóki sterownik działa poprawnie, to wygodne rozwiązanie. Problem pojawia się wtedy, gdy ktoś przejmie nad nim kontrolę: może zmienić nastawy, przełączyć urządzenie w rozmrażanie, wyłączyć alarm albo zmienić adres, na który alarm jest wysyłany. Wtedy ten sam sterownik, który podnosi temperaturę, jest jedynym źródłem informacji o temperaturze.
Główny Inspektor Sanitarny opisał to w komunikacie z 3 listopada 2026 roku, wydanym po atakach na chłodnie w sklepach. Zwrócił uwagę, że w wyniku nieuprawnionej ingerencji może dojść do zmiany ustawionych temperatur albo do nieprawidłowego wskazywania temperatury przez elektroniczne systemy monitorujące, i dlatego przedsiębiorcy nie powinni polegać wyłącznie na automatycznych wskazaniach.
Fragment komunikatu GIS z 3 listopada 2026 roku.
- 1Atak może zmienić nastawy temperatury, zakłócić pracę urządzeń albo sprawić, że system monitoringu pokaże nieprawdziwe wartości.
- 2Dlatego przedsiębiorcy nie powinni polegać wyłącznie na automatycznych wskazaniach urządzeń i systemów monitoringu.
Czujnik niezależny od sterownika rozwiązuje ten problem. Może to być rejestrator temperatury z własnym zasilaniem i powiadomieniem przez sieć komórkową albo osobny system monitoringu, do którego sterownik nie ma dostępu. Ważne, żeby ten drugi pomiar nie dzielił ze sterownikiem panelu, konta ani połączenia z Internetem, bo wtedy przejęcie jednego daje dostęp do obu.
Co zalecił Główny Inspektor Sanitarny
GIS skierował zalecenia do sklepów spożywczych, hurtowni i innych miejsc przechowywania żywności, ale dotyczą one każdej firmy, która trzyma w chłodniach towar, leki albo próbki. Pierwsze trzy punkty mówią wprost o monitoringu.
Zalecenia GIS dla firm przechowujących żywność.
- 1Regularne sprawdzanie i dokumentowanie temperatury niezależnymi urządzeniami pomiarowymi.
- 2Porównywanie wskazań systemów elektronicznych z rzeczywistym pomiarem.
- 3Zwracanie uwagi na nietypowe zmiany temperatury, nieuzasadnione zmiany ustawień urządzeń oraz brak albo nieprawidłowe działanie alarmów.
W dalszych punktach GIS zaleca częstsze kontrole po każdej nieprawidłowości, natychmiastową reakcję na wzrost temperatury z oceną, czy towar nadaje się do sprzedaży, oraz przegląd tego, jak urządzenia chłodnicze korzystają z Internetu. W godzinach pracy pierwsze zalecenie spełnia ręczny pomiar termometrem zapisywany w zeszycie, a w nocy i w dni wolne tę rolę przejmuje niezależny czujnik z alarmem.
Dlaczego alarm ma dziś większe znaczenie
W nocy z 1 na 2 listopada 2026 roku w dużym sklepie spożywczym w Harcie w powiecie rzeszowskim przestały działać chłodnie i zamrażarki. Według portalu Rzeszów-Info sklep był zamknięty, a pracownicy zauważyli problem dopiero po powrocie do pracy w poniedziałek; właściciele oszacowali straty na ponad 23 tys. zł. Zgłoszenie potwierdziła rzeszowska policja, która ustala przyczyny; oficjalnego potwierdzenia, że był to atak, na razie nie ma (stan na 12.11.2026). Niezależnie od przyczyny ta sytuacja pokazuje, ile kosztuje awaria chłodni, o której nikt się nie dowiedział, dopóki sklep był zamknięty.
Inaczej skończył się atak na francuską służbę krwiodawstwa EFS z początku listopada 2026 roku. Według Associated Press atakujący dostali się do systemów dostawcy chłodni i podnieśli temperaturę w miejscach przechowywania osocza, ale systemy monitoringu szybko wykryły problem, a pracownicy zdążyli zareagować i żaden preparat nie ucierpiał.
Luk, które atakujący wykorzystują, jest przy tym coraz więcej. Google Threat Intelligence Group w analizie z 30 września 2026 roku policzył, że od stycznia do sierpnia 2026 roku wykorzystywano w atakach średnio 18 podatności miesięcznie, wobec 10,5 w 2025 roku. Za możliwe uważa też, że atakujący używają modeli AI do szybkiego przerabiania opublikowanych poprawek i opisów luk na działające ataki. Microsoft w omówieniu raportu Digital Defense Report 2026 podaje, że od wykrycia luki do powstania narzędzia, które ją wykorzystuje, mija dziś w medianie mniej niż doba. Sterownik, który dziś ma aktualne oprogramowanie, może więc jutro mieć znaną lukę. Dlatego obok aktualizacji potrzebny jest alarm, który zadziała także wtedy, gdy ktoś przejmie sterownik.
Alarm o zmianie ustawień i kopia konfiguracji
Według GIS atakujący zmieniali konfigurację sterowników: przełączali urządzenia w rozmrażanie albo podnosili nastawę temperatury do wartości od 40 do 50°C. Zmiana nastaw następuje więc wcześniej niż wzrost temperatury w chłodni. Jeśli sterownik albo system nadzoru zapisuje zmiany konfiguracji i wysyła powiadomienie o każdej z nich, firma może zauważyć ingerencję, zanim towar zacznie się ogrzewać. Po pracach serwisowych taki alarm też jest przydatny, bo pozwala sprawdzić, czy serwisant zostawił urządzenie z właściwymi ustawieniami.
Francuski CERT-FR w alercie po atakach na supermarkety zaleca, żeby po odcięciu sterowników od Internetu sprawdzić całą ich konfigurację, w szczególności harmonogram rozmrażania, a urządzenia przejęte skonfigurować od nowa przed ponownym uruchomieniem. Ostrzega też, że samo przywrócenie ustawień fabrycznych nie wystarcza, jeśli sterownik nie ma poprawek producenta.
Zalecenie z alertu CERT-FR CERTFR-2026-ALE-012.
- 1Sprawdzenie całej konfiguracji sterownika, w szczególności harmonogramu rozmrażania.
Sprawdzenie konfiguracji jest proste, jeśli istnieje jej kopia z czasu, gdy wszystko działało poprawnie. Wtedy porównanie pokazuje, co się zmieniło, a przywrócenie właściwych nastaw jest dużo szybsze niż odtwarzanie ich z pamięci serwisanta. Amerykańska agencja CISA w zaleceniach dla systemów sterowania z 6 maja 2025 roku zaleca utrzymywanie kopii zapasowych oprogramowania i przećwiczonej możliwości ręcznej obsługi urządzeń, tak żeby po incydencie można było szybko wrócić do pracy. Kopię najlepiej trzymać poza sterownikiem i odświeżać po każdej zmianie wprowadzonej przez serwis.
Kto odbiera alarm i co wtedy robi
Alarm ma sens tylko wtedy, gdy ktoś go odbierze. W małej firmie powiadomienie często trafia na jeden telefon, który w nocy jest wyciszony, albo na adres e-mail, którego nikt nie czyta w weekend. Dlatego razem z alarmem ustala się listę osób, które go dostają, kolejność, w jakiej mają reagować, i to, co robią na miejscu: sprawdzają temperaturę termometrem, przenoszą towar, dzwonią do serwisu chłodniczego. Raz na jakiś czas warto wywołać próbny alarm i sprawdzić, czy dotarł do właściwych osób.
Sam system alarmowy też jest urządzeniem w sieci. Powinien pracować w sieci urządzeń technicznych, bez panelu dostępnego z Internetu, a powiadomienie najlepiej wysyłać dwiema drogami, na przykład SMS-em przez sieć komórkową i przez Internet, żeby awaria łącza nie wyłączyła alarmu. Jeśli w chłodni działo się coś, czego nie da się wyjaśnić awarią, GIS zaleca zgłoszenie właściwym organom, w tym Państwowej Inspekcji Sanitarnej w zakresie bezpieczeństwa żywności, a incydent w sieci można zgłosić do CERT Polska.
Te same zasady dla serwerowni, kamer i central
Monitoring temperatury w serwerowni działa tak samo jak w chłodni: czujnik niezależny od serwerów, alarm o przekroczeniu temperatury i osoba, która go odbiera, zanim przegrzane urządzenia się wyłączą. Rejestrator kamer powinien powiadamiać o utracie obrazu z kamery i o błędzie dysku, bo wyłączone nagrywanie zwykle wychodzi na jaw dopiero wtedy, gdy nagranie jest potrzebne. W centrali telefonicznej odpowiednikiem alarmu temperatury jest powiadomienie o nietypowych połączeniach, na przykład zagranicznych w nocy, a kopia konfiguracji jest tak samo potrzebna jak w sterowniku chłodni.
Jak sprawdzamy monitoring urządzeń w Telbit24
Monitoring urządzeń sprawdzamy w ramach audytu bezpieczeństwa sieci. Zaczynamy od routera brzegowego i zapory, potem przechodzimy do przełączników, Wi-Fi i urządzeń technicznych, takich jak sterowniki chłodni, rejestratory kamer i centrala. Budujemy mapę sieci, sprawdzamy, które urządzenia mają panel widoczny z Internetu, i od razu aktualizujemy oprogramowanie tam, gdzie są znane luki. Z właścicielem ustalamy, kto ma dostawać alarmy, a potem konfigurujemy powiadomienia i wydzielamy urządzenia do osobnej sieci. Klient nie musi niczego przygotowywać; o dostępy i kontakty do firm serwisowych pytamy w trakcie pracy, a po zmianach jesteśmy pod telefonem, gdyby któreś urządzenie przestało działać. Stały monitoring systemów i opiekę nad infrastrukturą opisujemy na stronie obsługi informatycznej firm.
Telbit24 działa w Dębicy od 1994 roku i zajmuje się sieciami, monitoringiem i telekomunikacją w firmach z Podkarpacia i całej Polski. Jeśli chcą Państwo sprawdzić, jak monitorowane są chłodnie i inne urządzenia w Państwa firmie, zapraszamy do kontaktu.